tylisos

W czasach minojskich Tylisos (gr. Τύλισος) było jednym z ważniejszych miast, położonych przy drodze łączącej Knossos z sanktuariami w górach Psiloritis (gr. Ψηλορείτης). O jego wysokim statusie świadczą odnaleziony pozostałości rezydencji urządzonych z przepychem równym pałacowi w Knossos (gr. Κνωσός). Tylisos leży na wschodnim krańcu Parku Krajobrazowego Psiloritis (gr. Φυσικό Πάρκο Ψηλορείτη), około 16 kilometrów na zachód od Heraklionu (gr. Ηράκλειο).

Tylisos jest jednym z niewielu miast które zachowało swoją nazwę od czasów minojskich i jest nieprzerwanie zamieszkałe przez ponad cztery tysiące lat. Największy rozkwit miasta przypadał na lata 1550 – 1450 r. p.n.e. Po zniszczeniach wskutek trzęsienia ziemi w 1450 r. p.n.e. zostało odbudowane i stanowiło ważny ośrodek miejski aż do 1200 r. p.n.e. Tylisos najprawdopodobniej kontrolowało strategiczne obszary pomiędzy Kretą środkową i zachodnią.

Ruiny antycznego miasta znajdują się zaledwie kilkadziesiąt metrów od dzisiejszych zabudowań. W 1906 roku mieszkańcy wsi wykopali cztery kotły z brązu i chcieli je sprzedać do jednego z warsztatów w Heraklionie. Kotły zauważył Joseph Chatzidakis, który odkupił je dla Muzeum Archeologicznego. Chatzidakis znany jest na Krecie ze swoich prac archeologicznych na stanowiskach w Malii (gr. Μινωικό Ανάκτορο Μαλίων) czy w jaskini Diktejskiej na płaskowyżu Lashiti (gr. Σπήλαιο Δικταίου Άντρου). On też przyczynił się do powstania Muzeum Archeologicznego w Heraklionie. Dzięki odkupieniu kotłów uzyskał zgodę oraz pieniądze od rządu na prowadzenie wykopalisk w Tylisos, które oficjalnie rozpoczęły się w 1912 roku i trwały trzy lata. W 1940 roku prace w tym miejscu kontynuował także grecki archeolog Nikolaos Platon, który przeprowadził zabiegi konserwatorskie.

Na stanowisku archeologicznych w Tylisos odkryto ruiny trzech rezydencji, nazwanych przez archeologów A, B i C. Ze względu na ich budowę – solidne, zbudowane z wielkich, ciosanych kamieni, otynkowane i z pomalowanymi ścianami – porównywane są z pałacami. W najlepszych stanie zachował się budynek A – duża, dwupiętrowa rezydencja, postawiona wokół centralnego dziedzińca miasta, do której prowadziło monumentalne wejście. Składała się łącznie z kilkudziesięciu pomieszczeń, z czego tylko na parterze znajdowało się ich aż 24. Były to pomieszczenia mieszkalne, a także magazyny na żywność, oliwę (w którym znaleziono 50 glinianych pitosów) i wino. Prawdopodobnie poza funkcjami mieszkalnymi pełniła także funkcje publiczne.

W najgorszym stanie znajduje się rezydencja B – najmniejsza ze wszystkich i zbudowana w najprostszym układzie. Odnalezione tu przedmioty pozwalają przypuszczać że nie była obiektem mieszkalnym a jedynie magazynem, oraz budynkiem pomocniczym. W rezydencji C na szczególną uwagę zasługuje system wodociągów i kanalizacji, małe sanktuarium oraz cysterny. Na zachód od niej odnaleziono wybrukowany dziedziniec oraz fragment ulicy.

Przedmioty odnalezione w Tylisos możemy dziś podziwiać w Muzeum Archeologicznym w Heraklionie. Warto zwrócić uwagę na m.in tabliczki z pismem linearnym A (które uważane jest za pismo “pałaców”, ponieważ odkryte zostało wyłącznie w pałacach i luksusowych rezydencjach minojskich) oraz miniaturowe freski. Znajdują się tam także naczynia z brązu pochodzące z okresu minojskiego i mykeńskiego (największe jakie odnaleziono w całej Grecji) oraz figurki, które wskazują że Tylisos było centrum produkcji wyrobów z tego stopu.

Stanowisko archeologiczne w Tylisos nie należy do szczególnie uczęszczanych przez turystów – nie znajdziecie tu tłumu ludzi, co zachęca do podziwiania odnalezionych ruin w ciszy i spokoju. Jeżeli interesujecie się historią to zdecydowanie powinniście tu zajrzeć, szczególnie że dojazd nie nastręcza problemów, a bliskie sąsiedztwo Heraklionu i drogi narodowej sprawia że nie stracicie zbyt wiele czasu w samochodzie.

Cześć! Γεια σου!

Zapisz się do newslettera, a już nigdy nie przegapisz nowych wpisów w Przewodniku!

Obiecujemy - nie będziemy wysyłać spamu! Jeżeli masz wątpliwości, to zajrzyj do naszej polityki prywatności.

agia sofia

Jaskinia Agia Sofia

Jaskinia Agia Sofia (gr. σπήλαιο Αγίας Σοφίας), zwana też jaskinią Mądrości Bożej, to w rzeczywistości niewielka skalna grota, kryjąca w swoim…

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Może Cię także zainteresować...